Vetpercentage berekenen – hoe doe je dat en wat zegt het over je gezondheid?

Lichaamssamenstelling

Lichaamssamenstelling beschrijft hoe het lichaam is opgebouwd in termen van vet, spieren, botten en vocht. Door de lichaamssamenstelling te meten krijg je een gedetailleerder beeld van je gezondheid dan wanneer je alleen naar gewicht of BMI kijkt.

Een gezonde balans tussen vetmassa en spiermassa hangt samen met een lager risico op aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Ook de verdeling van het vet in het lichaam speelt een belangrijke rol. Vet dat diep in de buik rond de organen wordt opgeslagen, het zogenoemde viscerale buikvet, wordt in verband gebracht met onder andere insulineresistentie, ontstekingen en hormonale veranderingen die je stofwisseling kunnen beïnvloeden.

Door je lichaamssamenstelling te meten en verder te kijken dan alleen BMI of gewicht, krijg je dus een duidelijker beeld van je gezondheid en hoe je lichaam functioneert.

Vetpercentage

Het vetpercentage geeft aan welk deel van het lichaamsgewicht uit vet bestaat. De rest van het lichaamsgewicht wordt de vetvrije massa genoemd. Dat is alles behalve vet, zoals spiermassa, botten, organen en lichaamsvocht.

Het vetpercentage verschilt tussen mannen en vrouwen. Vrouwen hebben over het algemeen een hoger vetpercentage dan mannen. Dat heeft onder andere te maken met hormonale verschillen en met de biologische functies van het lichaam die samenhangen met voortplanting.

Hoe bereken je je vetpercentage?

Het berekenen of schatten van je vetpercentage en lichaamssamenstelling kan op verschillende manieren. De methodes verschillen in nauwkeurigheid en in hoe makkelijk ze beschikbaar zijn.

Vetpercentagecalculators

Een eenvoudige manier om je vetpercentage te berekenen is met een online calculator. Deze methode geeft een grove schatting op basis van gegevens zoals lengte, gewicht en soms middelomtrek.

Zo’n calculator kan handig zijn om veranderingen in de tijd te volgen, maar de uitkomsten moet je met enige voorzichtigheid interpreteren. Het zijn namelijk geen exacte metingen.

Meten van lichaamsomtrek

Het meten van lichaamsomvang is een andere manier om lichaamsvet te schatten. Hierbij meet je met een meetlint bijvoorbeeld je taille, nek en heupen. Deze methode is eenvoudig thuis uit te voeren en kan een algemeen beeld geven van je lichaamssamenstelling. De betrouwbaarheid is echter beperkt, omdat er veel factoren zijn die de meting kunnen beïnvloeden.

Het meten van lichaamsomtrek is een andere methode om lichaamsvet te schatten. Hierbij meet je met een meetlint bijvoorbeeld de taille, nek en heupen. Deze methode is eenvoudig thuis uit te voeren en kan een algemene indruk geven van de lichaamssamenstelling. De betrouwbaarheid is echter beperkt, omdat er veel factoren zijn die de meting kunnen beïnvloeden.

Bio impedantie (BIA)

Bio-impedantie, vaak afgekort tot BIA, wordt in veel personenweegschalen gebruikt. Bij deze methode wordt een zwakke elektrische stroom door het lichaam gestuurd. De weerstand die het lichaam biedt, wordt gebruikt om het vetpercentage te schatten.

BIA is laagdrempelig en makkelijk te gebruiken, maar de uitkomsten worden beïnvloed door factoren zoals vochtbalans, wat en wanneer je hebt gegeten en het tijdstip van de dag. Daarom is deze methode vooral geschikt om veranderingen in de tijd te volgen en minder om exacte waarden vast te stellen.

Huidplooimeting (calipermeting)

Bij een huidplooimeting wordt met een speciaal meetinstrument, een caliper, de dikte van huid- en vetplooien op verschillende plekken van het lichaam gemeten. Als de meting goed wordt uitgevoerd kan dit een redelijke schatting geven, maar ervaring is vereist en bij een hogere vetmassa is de methode minder betrouwbaar.

DEXA

In de gezondheidszorg en in onderzoek worden meer geavanceerde methodes gebruikt om lichaamssamenstelling te meten. Een van de meest gebruikte is DEXA. Met behulp van een lage dosis röntgenstraling kan DEXA vetmassa, spiermassa en botmassa afzonderlijk meten en laten zien hoe het vet in het lichaam is verdeeld.

DEXA is zeer nauwkeurig en wordt vaak gebruikt als referentie in wetenschappelijk onderzoek. Het onderzoek is relatief kostbaar en vereist speciale apparatuur. Daarom wordt deze methode vooral in de zorg of onderzoekscontext toegepast en minder voor regelmatige opvolging.

Wat is een normaal vetpercentage?

Lichaamsvet bestaat uit essentieel vet, dat nodig is voor belangrijke functies zoals hormoonproductie en bescherming van organen, en uit vet dat in vetweefsel wordt opgeslagen.

Biologisch gezien hebben vrouwen gemiddeld een hoger vetpercentage dan mannen. Dit hangt samen met hormonen en met de biologische rol van het lichaam bij voortplanting. Naarmate je ouder wordt, neemt het aandeel lichaamsvet vaak toe, terwijl de spiermassa afneemt.

Er bestaan geen exacte grenzen voor wat een “normaal” vetpercentage is. Dit is afhankelijk van factoren zoals geslacht, leeftijd, genetische aanleg en leefstijl. Als algemene richtlijn ligt het vetpercentage bij mannen vaak tussen de 10 en 20 procent. Bij vrouwen ligt dit meestal tussen de 20 en 30 procent, afhankelijk van leeftijd en activiteitsniveau.

Je vetpercentage kan waardevolle informatie geven over je lichaamssamenstelling en gezondheid, maar het is belangrijk om dit altijd in samenhang met andere meetwaarden te bekijken.

Wat beïnvloedt ons lichaamsvet?

Hoeveel lichaamsvet iemand heeft en waar het wordt opgeslagen, wordt grotendeels bepaald door genetische factoren en leefstijl. Sommige mensen hebben een erfelijke aanleg om meer vet op te slaan, vooral rond de buik. Dat kan het risico op overgewicht, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten vergroten. Genen kunnen ook invloed hebben op eetlust, stofwisseling en hoe gemakkelijk iemand afvalt. Een genetische aanleg betekent overigens niet automatisch dat iemand ziek wordt.

Met leefstijlfactoren zoals voeding, beweging, slaap en stressmanagement kun je je lichaamssamenstelling positief beïnvloeden en zo het risico op gezondheidsproblemen op de lange termijn verkleinen.

Vetpercentage, BMI en gezondheid – hoe hangen ze samen?

BMI wordt vaak gebruikt als eerste maat om de gezondheid te beoordelen en wordt berekend op basis van gewicht en lengte. BMI laat echter niet zien hoe het gewicht in het lichaam is verdeeld of wat het verschil is tussen vet- en spiermassa. Hierdoor kunnen mensen met veel spiermassa onterecht als overgewicht of obesitas worden geclassificeerd. Andersom komt het ook voor dat mensen met een normaal BMI toch een te hoog vetpercentage hebben.

Daarom is het vetpercentage een belangrijke aanvulling op BMI, omdat het meer informatie geeft over de lichaamssamenstelling. Het vetpercentage geeft daardoor meer inzicht in de gezondheid dan wat gewicht en lengte alleen kunnen bieden.

Toch heeft ook vetpercentagemeting beperkingen. De uitkomsten moeten daarom altijd met nuance worden bekeken en altijd in combinatie met een bredere gezondheidsbeoordeling.

Is vetpercentage belangrijk als je wilt afvallen?

Bij gewichtsverlies is het vaak zinvoller om te kijken naar veranderingen in vetpercentage en het behoud van spiermassa dan naar alleen het getal op de weegschaal. Iemand kan weinig in gewicht dalen en toch grote gezondheidswinst bereiken, wanneer het vetpercentage daalt en de spiermassa behouden blijft.

Afvallen draait dus niet alleen om het cijfer op de weegschaal, maar om hoe de lichaamssamenstelling zich in de tijd ontwikkelt.

Slimme weegschalen en opvolging – zo kan Yazen helpen

Om veranderingen in gewicht en lichaamssamenstelling te volgen, kunnen digitale weegschalen een waardevolle ondersteuning zijn tijdens de behandeling. Yazen werkt samen met Withings, dat slimme weegschalen ontwikkelt die naast gewicht ook schattingen geven van vetpercentage, spiermassa en vochtbalans met behulp van bio-impedantie.

Deze metingen zijn geen exacte medische waarden, maar ze kunnen wel inzicht geven in veranderingen in de tijd. Binnen Yazen worden deze gegevens altijd gebruikt als aanvulling op de medische begeleiding en altijd in context geïnterpreteerd, niet als losse cijfers. Zo krijgen zowel zorgverleners als patiënten een completer beeld van de gezondheid en gewichtsontwikkeling.

Samenvatting

Het vetpercentage is een maat die waardevolle informatie kan geven over lichaamssamenstelling, maar op zichzelf niet bepalend is voor iemands gezondheid. Voor een eerlijk beeld moet het altijd worden bekeken in combinatie met andere factoren zoals BMI, gewicht, leefstijl en andere gezondheidswaarden.

Een te hoog vetpercentage, vooral wanneer het vet zich ophoopt rond de buik, hangt samen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2, bepaalde vormen van kanker, hoge bloeddruk en verhoogde bloedvetten.

Door het geheel te bekijken en veranderingen in lichaamssamenstelling in de tijd te volgen, krijg je betere handvatten om je gezondheid te begrijpen en het risico op gezondheidsproblemen in de toekomst te verkleinen.