Astma, beweging en obesitas: gids, risico’s en wetenschap

Astma en obesitas

Het aantal mensen met obesitas en astma is de afgelopen decennia parallel toegenomen. Samen vormen ze een belangrijke uitdaging voor de volksgezondheid. Obesitas vergroot het risico op het ontwikkelen van astma en gaat vaak samen met een vorm van astma die lastiger te behandelen is. Dit hangt onder andere samen met een veranderde longmechanica, laaggradige ontsteking en een verminderde respons op behandeling. Onderzoek laat zien dat moderne medische behandelingen, die ook worden ingezet bij diabetes en obesitas, de astmacontrole kunnen verbeteren. Dit gebeurt waarschijnlijk door ontstekingsremmende en immunomodulerende effecten, naast het effect op de stofwisseling. Dat ondersteunt een bredere, meer systemische kijk op astma en suggereert dat het behandelen van metabole ontregeling een veelbelovende aanpak kan zijn voor mensen met obesitas en moeilijk behandelbare astma.

Gewichtsverlies en astma

Voor mensen die leven met obesitas en astma kan gewichtsverlies meerdere positieve effecten hebben op de astma. Wanneer het lichaamsgewicht afneemt, krijgen de longen en borstkas meer ruimte. Dat kan het ademen vergemakkelijken en het gevoel van kortademigheid verminderen. Tegelijk neemt de laaggradige ontsteking in het lichaam af, wat mogelijk bijdraagt aan een betere astmacontrole. Veel mensen merken ook dat ze meer energie hebben in het dagelijks leven en dat hun medicamenteuze behandeling voor astma beter lijkt te werken.

Kun je sporten als je astma en obesitas hebt?

Ja, in de meeste gevallen kunnen en mogen mensen met zowel astma als obesitas lichamelijk actief zijn. Regelmatige beweging kan de conditie verbeteren, de kwaliteit van leven verhogen en zorgen voor een betere ervaren astmacontrole. Tegelijk ondersteunt het gewichtsverlies en een betere metabole gezondheid. Astma betekent niet dat je beweging moet vermijden, maar zowel de astma als het lichaamsgewicht maken wel dat beweging vaak persoonlijk moet worden aangepast.

Veel mensen met astma kunnen kortademigheid ervaren bij lichamelijke inspanning. Dit wordt ook wel inspanningsastma genoemd. Dit betekent niet dat sporten gevaarlijk is, maar dat de luchtwegen reageren op belasting. Dit gebeurt vooral bij hoge intensiteit, koude of droge lucht, of wanneer de warming-up te kort is. Bij obesitas kan daarnaast een verhoogde belasting van de ademhalingsspieren ertoe leiden dat kortademigheid sneller optreedt, zelfs bij matige inspanning.

Om training veilig en duurzaam te maken, is het belangrijk om rustig te beginnen en de intensiteit geleidelijk op te bouwen. Beweging met een lage tot matige intensiteit, zoals wandelen, rustig fietsen, zwemmen of lichte krachttraining, wordt vaak goed verdragen in het begin. Een goede warming-up met een geleidelijke opbouw van tempo kan het risico op inspanningsastma verminderen. Pas je training aan aan je dagvorm en neem pauzes wanneer dat nodig is.

Het is verstandig om tijdens het sporten altijd je voorgeschreven snelwerkende inhalatiemedicatie bij je te hebben. Bij terugkerende klachten, onzekerheid over symptomen of moeite om te starten met bewegen, is het aan te raden om samen met een arts of andere zorgverlener een beweegplan te maken.

Met de juiste aanpassingen, goede astmacontrole en een stapsgewijze aanpak kan beweging een veilig en belangrijk onderdeel worden van de behandeling. Dat geldt voor astma, obesitas en je gezondheid op de lange termijn.

Kun je sporten als je astma hebt?

Ja, mensen met astma kunnen en zouden in de meeste gevallen lichamelijk actief moeten zijn. Regelmatige beweging kan de conditie verbeteren, de kwaliteit van leven verhogen en bijdragen aan een betere ervaren astmacontrole. Astma betekent niet dat je fysieke activiteit moet vermijden, maar training moet vaak worden aangepast aan individuele symptomen, prikkels en je eigen behandelplan.

Veel mensen met astma kunnen benauwdheidsklachten ervaren tijdens of na lichamelijke inspanning. Dit wordt ook wel inspanningsastma genoemd. Dit betekent niet dat sporten gevaarlijk is, maar dat de luchtwegen reageren op inspanning, vooral bij hoge intensiteit, koude of droge lucht, of bij onvoldoende warming-up.

Het is daarom aan te raden om altijd je voorgeschreven inhalator bij je te hebben tijdens het sporten, zodat je snel kunt ingrijpen als dat nodig is.

Wat gebeurt er in het lichaam tijdens het sporten?

Tijdens het sporten worden de luchtwegen extra belast. Dit geldt vooral bij fysieke inspanning in koude of droge lucht, of wanneer je door de mond ademt in plaats van door de neus. De luchtwegen kunnen hierdoor geïrriteerd raken en zich vernauwen, wat het ademen lastiger maakt. Bij mensen met astma kan dit leiden tot klachten zoals hoesten, een piepende ademhaling en het gevoel dat het moeilijk is om lucht in de longen te krijgen.

Toch is regelmatige beweging juist gunstig bij astma. Het verbetert de conditie, maakt de ademhaling efficiënter en vergroot de tolerantie voor inspanning. Na verloop van tijd kunnen de klachten verminderen en wordt het makkelijker om ook bij zwaardere inspanning te blijven ademen. Het is belangrijk om alert te zijn op signalen van het lichaam en de training aan te passen aan hoe je je voelt. Blijven bewegen kan op lange termijn een groot verschil maken voor zowel conditie als kwaliteit van leven.

Hoe beïnvloedt beweging astma?

Lichamelijke activiteit beïnvloedt de onderliggende astma niet rechtstreeks, maar het helpt je lichaam beter om te gaan met inspanning. Training versterkt het hart en de longen, verbetert de zuurstofopname en kan het gevoel van kortademigheid in het dagelijks leven verminderen. Voor veel mensen zorgt dit voor meer vertrouwen in bewegen en minder angst voor lichamelijke activiteit. Daarnaast komt er tijdens beweging endorfine vrij, wat je stemming kan verbeteren.

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen astmaklachten en normale inspanningsademhaling. Met de juiste aanpassingen kunnen veel mensen met astma sporten zonder klachten uit te lokken.

Fysieke activiteit voor mensen met astma

Er zijn geen trainingsvormen die standaard worden afgeraden bij astma, maar sommige activiteiten worden vaak beter verdragen. Activiteiten met een gelijkmatige intensiteit en de  mogelijkheid tot pauzes, zoals wandelen, fietsen, zwemmen en krachttraining, werken voor veel mensen goed.

Zwemmen wordt vaak genoemd omdat de warme en vochtige lucht mild is voor de luchtwegen en minder snel irritatie veroorzaakt. Krachttraining kan ook een goede optie zijn, omdat de belasting goed te doseren is en de ademhaling in een rustiger tempo kan worden gecontroleerd.

Hoogintensieve intervaltraining en hardlopen kunnen voor sommige mensen geschikt zijn, maar vragen meestal om een goede warming-up en persoonlijke afstemming. Bij intensievere trainingsvormen is passende medicatie vaak belangrijk om klachten onder controle te houden.‍

Risico’s van training bij astma

Het grootste risico bij sporten met astma is dat de klachten niet goed onder controle zijn. Sporten tijdens een verergering van de astma, bij een infectie of zonder passende behandeling kan leiden tot ernstige benauwdheid, hoesten of een piepende ademhaling. Vooral wanneer de astma niet optimaal behandeld is, kunnen de luchtwegen sterk reageren op inspanning.

Daarom is het belangrijk om:

• vroege klachten te herkennen
• de training te stoppen bij duidelijke benauwdheid
• een actueel behandelplan te hebben

Als je tijdens het sporten ongebruikelijke of hevige kortademigheid ervaart, is het belangrijk om medische hulp te zoeken voor een goede beoordeling en behandeling.

Veiligheid staat altijd voorop. Twijfel over klachten of terugkerende problemen tijdens het bewegen, moet altijd met zorgverleners worden besproken. Het is ook aan te raden om altijd een snelwerkende luchtwegverwijder bij je te hebben tijdens het sporten.

Warming-up en aanpassing: essentieel voor veilig bewegen

Een goede warming-up vóór lichamelijke activiteit is belangrijk om het risico op ademhalingsklachten te verminderen en de luchtstroom te verbeteren, zeker bij astma. Door de intensiteit geleidelijk op te bouwen, verklein je de kans op inspanningsklachten. Koude lucht kan de luchtwegen uitdrogen en ervoor zorgen dat ze zich vernauwen, wat astmaklachten kan verergeren. Ook een cooling-down na afloop van de training is belangrijk om latere klachten te voorkomen.

Pas je training aan aan hoe je je die dag voelt. Astmaklachten kunnen van dag tot dag verschillen en het is helemaal oké om de intensiteit, duur of type activiteit daarop af te stemmen. Luister goed naar je lichaam en stel bij wanneer dat nodig is.

Raadpleeg altijd je arts voordat je met een nieuw trainingsprogramma begint als je astma hebt.

Astma, beweging en gezondheid op de lange termijn

Regelmatige fysieke activiteit wordt geassocieerd met een betere algemene gezondheid, ongeacht of iemand astma heeft. Voor mensen met astma kan training zowel de fysieke capaciteit als de kwaliteit van leven verbeteren. Ook kan het bijdragen aan meer zelfvertrouwen in beweging.

Het is goed om te onthouden dat beweging niet intensief hoeft te zijn om gezondheidsvoordelen te geven. Dagelijkse beweging, wandelen en lichte training zijn waardevolle onderdelen van een actieve leefstijl.

Bij Yazen zien we beweging als onderdeel van het geheel. Training wordt afgestemd op jouw mogelijkheden, klachten en levenssituatie. De focus ligt op veiligheid, duurzaamheid en gewoontes die je kunt volhouden, niet op prestatie of snelle resultaten. Het doel is dat fysieke activiteit op de lange termijn haalbaar, veilig en betekenisvol voelt.

Samenvatting

Astma hoeft geen belemmering te zijn voor lichamelijke activiteit. Met de juiste behandeling, goede controle van klachten en een persoonlijke aanpak kunnen de meeste mensen met astma veilig en verantwoord actief zijn. Regelmatige beweging kan bijdragen aan een betere conditie, meer vertrouwen in het eigen lichaam en een hogere kwaliteit van leven. Het belangrijkste is om naar de signalen van het lichaam te luisteren, intensiteit en trainingsvorm aan te passen aan de vorm van de dag en indien nodig ondersteuning te zoeken bij zorgverleners. Zo kan beweging een vanzelfsprekend en duurzaam onderdeel worden van een actief en gezond leven.

‍